Vergi Denetiminde Yapay Zeka Devri Başlıyor

İzmir Ticaret Odası’nın ev sahipliğinde düzenlenen bir buluşmada, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın geliştirdiği yapay zeka tabanlı Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN), iş dünyasının dikkatine sunuldu. Bu yenilikçi sistemin tüm yönleriyle ele alındığı etkinlik, vergi denetiminde yeni bir dönemin kapılarını araladı.

Vergi Denetiminde Yenilikçi Bir Adım: Yapay Zeka

Getirilen ‘akıllı uyum’ yaklaşımıyla, vergi denetim sistemleri artık sahte belge kullanımını ve kayıt dışılığı çok daha etkin bir şekilde ele alacak. Proaktif bir strateji benimseyerek risklerin anlık takibi ve vergi adaletinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 1 Ekim 2025’te hayata geçirilen ve ‘vergi denetiminde devrim’ olarak adlandırılan Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN), İzmir’de ayrıntılarıyla paylaşıldı. Farklı sektörlerden iş insanlarının katıldığı bilgilendirme toplantısında, yapay zeka destekli bu sistemin, tüm finansal işlemleri anlık olarak analiz ederek sahte belge düzenleyenleri ve riskli mükellefleri tespit etme amacı hakkında fikir alışverişinde bulunuldu.

Yoğun İlgi Gören Tanıtım

İzmir Ticaret Odası önderliğinde gerçekleşen KURGAN Bilgilendirme Toplantısı, yoğun bir katılımla gerçekleştirildi. Toplantının açılış konuşmalarını T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı, İzmir Defterdarı Ömer Alanlı ve İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Serdar Gökhan Arıkan yaptı. İzmir Ticaret Odası Meclis Başkanı Selami Özpoyraz, Meclis Başkan Yardımcıları Mehmet Tahir Özdemir ve Nevzat Artkıy ile oda üyeleri de toplantıda hazır bulundu.

Kayıt Dışılıkla Mücadelede Yeni Bir Boyut

T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı, son iki yılda Vergi Denetim Kurulu’nun yoğun denetimler gerçekleştirmesinin temel nedeninin, kayıt dışılık oranının yaklaşık yüzde 30’lara ulaşmış olması olduğunu dile getirdi. Atcı, “Sahte belge kullanımı yaklaşık 30 yıldır Türkiye’nin en büyük mali sorunlarından biridir. Beyana dayalı vergi sisteminin sorunsuz işlemesi için vergi ahlakının güçlendirilmesi şart. Sadece cezalandırmaya odaklanmak yerine, rehberlik edici ve yönlendirici bir denetim anlayışı benimsemek büyük önem taşıyor. Vergi idaresi olarak ‘ceza kes ve düzeltmeyi bekle’ yaklaşımından uzaklaşıp, mükellefi ikna ederek gönüllü uyumu artırmayı hedefleyen akıllı uyum (smart compliance) modeline geçiş yapmalıyız” şeklinde konuştu.

Amaç: Vergi Uyumluluğunu Kalıcı Hale Getirmek

Atcı, Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN) sayesinde potansiyel riskli işlemleri daha erken aşamalarda tespit etmenin ve mükellefleri uyararak sürece uyum sağlamalarını teşvik etmenin amaçlandığını belirtti. “Yapay zeka ve ileri veri analizi teknolojileri, denetim süreçlerinde yoğun olarak kullanılarak reaktif denetimden proaktif denetime geçişi sağlıyor. Geçmiş yıllara ait riskler yerine güncel risklerin anlık takibi, başarı oranını yükseltiyor. Bu yeni denetim yaklaşımının temel amacı, vergi uyumunu kalıcı olarak artırmak, kamu gelirlerindeki kayıpları azaltmak ve adil bir vergi sistemi kurmaktır.”

“Öncelikli Bir Kamu Politikası Olmalı”

İzmir Defterdarı Ömer Alanlı, ekonominin sağlıklı ve sürdürülebilir ilerlemesi için kayıt dışı ekonomi ve sahte belge düzenlenmesiyle mücadelenin “öncelikli bir kamu politikası” olarak ele alınması gerektiğini vurguladı. Alanlı, “Geçmişte mükellef inceleme süreçleri 5 yıla kadar uzayabiliyor, hatta bazı dosyalar zamanaşımına uğrayabiliyordu. Yeni denetim yaklaşımıyla mükelleflerin iz bırakmadan işlem yapmasının önüne geçildiğini görüyoruz. Risk Analiz Merkezi tarafından belirlenen kriterlere göre riskli bulunan mükellefler incelemeye sevk ediliyor. Saha denetim elemanları ile Risk Analiz Merkezi’nin uyumlu çalışması, sistemin etkinliğini artırması açısından kritik öneme sahip. KURGAN sistemi, mükellefleri olası riskler hakkında önceden bilgilendirerek, ileride karşılaşabilecekleri hukuki ve mali sonuçlara karşı tedbir almalarını sağlıyor. Uygulama yeni olduğu için bazı aksaklıklar yaşanabilir ancak meslek mensuplarından ve paydaşlardan alınan geri bildirimlerle çözüm odaklı bir yaklaşım benimsenecektir.” dedi.

“Öngörülebilirlik En Önemli Katkısı”

İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Serdar Gökhan Arıkan, teknolojiyi, veriyi ve şeffaflığı merkeze alan dönüşüm süreçlerini her zaman desteklediklerini belirtti. Arıkan, “Şirketlerin mali verilerini ileri analiz yöntemleriyle değerlendirerek riskleri erken tespit eden, önleyici denetimi esas alan çağdaş bir gözetim sistemi olan KURGAN, sadece kamunun vergi uyumunu artırmakla kalmıyor, aynı zamanda özel sektör için güçlü bir kurumsallaşma mekanizması olarak da öne çıkıyor. Sanayiden ticarete, inşaattan turizme, lojistikten tarıma, finansal hizmetlerden perakendeye kadar ekonomimizin tüm sektörleri bu sistemden etkilenecek. Çünkü KURGAN’ın odağında sadece rakamlar değil, şirketlerin finansal davranışları, sürdürülebilirliği ve uzun vadeli sağlamlığı yer alıyor. İş dünyamız için KURGAN’ın en önemli katkılarından biri de öngörülebilirlik. Şirketlerimiz, mali süreçlerini daha şeffaf ve düzenli yürüterek denetim risklerini öngörebilecek, belirsizlikleri azaltacak ve daha sağlıklı planlama yapabileceklerdir.” şeklinde konuştu.

Bakanlık’tan Detaylı Sunum

Açılış konuşmalarının ardından, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısı Erhan Selim, KURGAN sisteminin teknik altyapısı, risk analiz mekanizması, uygulama aşamaları ve sahte belgeyle mücadeledeki yeri hakkında katılımcılara detaylı bir sunum yaptı.

Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN) Nedir?

Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN), kurumların mali ve idari süreçlerini önceden belirlenen kriterlere göre sürekli izleyen, olası riskleri erken tespit eden ve yönetime veri tabanlı karar destek mekanizması sunan kapsamlı bir yapıdır. Bu sistem, süreçlerde şeffaflığı ve hesap verebilirliği artırırken, kaynakların verimli kullanılmasını ve yasalara uyumu güvence altına alır.