Dijital Amnezi: Bilgi Çağının Unutkanlık Salgını

Teknolojinin hayatımızdaki vazgeçilmez yeri, beraberinde bazı yeni zorlukları da getiriyor. Nörolog Nigar Ahmadova’nın dikkat çektiği “dijital amnezi” olarak adlandırılan bu durum, bireylerin bilgiyi kendi zihinlerinde saklamak yerine dijital aygıtlara emanet etmesiyle ortaya çıkıyor. Uzm. Dr. Ahmadova, “Bilgiyi ezberlemek ve akılda tutmak yerine ‘ihtiyaç duyduğumda kolayca bulabilirim’ düşüncesi, uzun süreli hafıza oluşumunu zayıflatıyor.” şeklinde açıklıyor.

Dijital Amnezi: Günümüzün Popüler Sorunu

Acıbadem Kent Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Uzman Doktor Nigar Ahmadov, bilgileri hafızamızda tutmak yerine sürekli olarak dijital cihazlarda kaydetmenin, beyin fonksiyonlarımız üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği konusunda uyarılarda bulundu. Bu duruma bilimsel literatürde “Google etkisi” adının da verildiğini belirten Uzm. Dr. Ahmadov, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Akıllı telefonlara uzun süre maruz kalma ve bilgisayar başında yoğun mesai harcama gibi nedenlerle pek çok kişi, not alma uygulamalarına ve dijital dosyalara bağımlı hale gelmektedir. Bu alışkanlık, dikkatimizi dağıtarak bilgilerin oluştuğu bağlamı (yani nerede, kiminle öğrenildiği gibi detayları) hatırlamayı güçleştiriyor. Sonuç olarak, kişilerde unutkanlık baş gösteriyor, öğrenme ve ezberleme kapasitesi düşüyor ve uzun vadede zihinsel bir tembellik meydana geliyor. Ancak şu an için bu durumun, demans gibi nörodejeneratif hastalıkların doğrudan sebebi olduğunu söylemek mümkün değil. Üstelik doğru alışkanlıklar edinilerek bu süreci tersine çevirmek olanaklıdır.”

Beyin, Kullanıldıkça Gelişir

Uzm. Dr. Ahmadova, insan beyninin yeni bir bilgiyi öğrenme sürecinde öncelikle hipokampüs adı verilen bölgede anlık (epizodik) belleği kaydettiğini ve bu bilginin daha sonra uzun süreli belleğe aktarıldığını ifade etti. Bir bilginin ne kadar sık kullanıldığı takdirde, hafızanın o kadar güçleneceğini vurgulayan Ahmadova, “Bir bilgiyi ne sıklıkla hatırlayıp kullanırsak, beynimiz o bilgiyi o kadar kalıcı hale getirir. Ancak sürekli hatırlatıcılar ve dijital notlar kullanmak bu süreci sekteye uğratır.” dedi.

Ayrıca yapay zeka ve dijital araçlara aşırı derecede güvenmenin, eleştirel düşünme ve problem çözme yeteneklerimizi de köreltebileceğini dile getiren Ahmadova, öğrenme sürecinin sadece bilgi kaydetme aşamasında yüzeysel kaldığını belirtti.

Dijital Amneziden Korunma Yolları

Nörolog Ahmadova, dijital amneziden uzak durmak için şu tavsiyelerde bulundu: “Okuduğunuz veya duyduğunuz bilgileri herhangi bir yardımdan (dijital notlar vb.) faydalanmadan hafızanızda tutmaya çalışın, kendinize ilgili sorular sorun. Alışveriş listesi gibi günlük ve basit görevleri not almadan tamamlamayı deneyin. Düzenli ve dinlendirici bir uyku rutini oluşturun. Haftada en az üç gün tempolu yürüyüş yapın ya da başka bir fiziksel aktiviteyle ilgilenin. Daha önce hiç denemediğiniz, sizi zorlayacak ve farklı bir beceri edinmeye çalışın (örneğin, bir müzik aleti çalmayı öğrenmek veya yeni bir yabancı dil edinmek).”